Tëë ëjts nëjotp njëptä’äky
Tëë ëjts ja tsääj npiiy nkeny
Të’kxp tsëmämp ijty nëpatki’py
Tu’ukety ëjts npejnotp tëë npëëjki’iky
Ku ëjts oojk tëë nkonpëtsimy
Pe’ets tëm ja tsääj jajp nyu’kn
Jotmaapy ëjts n’änmëjä’än
martes, 25 de agosto de 2009
lunes, 24 de agosto de 2009
Tsääj I
Mëjnëjotp ëjts ntan
Mpemijkpy ëjts ja tsääj
Jam tsäjpts, jam tsuxk, jam pu'ts
Pujtp pëmemp ja nëëj nyënaxy
Të'kxp tsëmämp ja' tsääj nëpatki'py
Ayaa'aky ëjts ja nteky xyo'kn
Xontäkp ëjts änmëjä'än
Mpemijkpy ëjts ja tsääj
Jam tsäjpts, jam tsuxk, jam pu'ts
Pujtp pëmemp ja nëëj nyënaxy
Të'kxp tsëmämp ja' tsääj nëpatki'py
Ayaa'aky ëjts ja nteky xyo'kn
Xontäkp ëjts änmëjä'än
sábado, 22 de agosto de 2009
martes, 11 de agosto de 2009
Kojpk
Decir que Alotepec se encuentra al pie de la montaña no es suficiente, es necesario estar aquí y volver la cabeza hacia arriba noventa grados para abarcar la altura de la montaña con los ojos y luego no poder dejar de mirar, sentir vértigo y volver a mirar pensando en la idea atemorizantemente seductora de estar tan a su merced, tan a su voluntad. Solo así se puede entender un poco todo lo que implica decir que Alotepec se encuentra al pie de la montaña.
domingo, 9 de agosto de 2009
De regreso
Después de participar en la SEVILEM, estoy de nuevo en San Isidro Huayapan para retomar la ruta. Además del intercambio siempre interesante, en este encuentro pude descansar de la caminata durante varios días. Antes, o no tomaba descanso entre jornada y jornada o me tomaba solo uno. Cuando descansé dos días prometí no volver a hacerlo, porque entre más tiempo descanso más achaques (antes amortiguados por la adrenalina) se dejan sentir. El punto es no darle mucho tiempo al cuerpo para quejarse, para que deje aflorar el moretón en la rodilla o el dolor en la cintura. Al caminar, vas probando el mecano que supone cada cuerpo, le vas hallando las debilidades, las innegables virtudes, el tiempo que tarda en alcanzar el punto de quiebre, la manera peculiar en que duelen músculos antes insospechados. Por ejemplo, siempre creí que la espalda me causaría muchos problemas y no ha sido así en absoluto; por otro lado no sabía de los desperfectos de mi pierna derecha que se queja a la primera bajada en la rodilla y el tobillo. Ya puedo calcular también el tiempo que puedo aguantar sin beber agua y la cantidad de glucosa que necesito ingerir cada dos horas, ya sé controlar la respiración en las subidas. Me agrada este reencuentro con el cuerpo, lo reconozco bajo nuevas circunstancias y hasta ahora no tengo mucho de qué quejarme. Mañana sabré de los efectos que el descanso de varias días tuvo en mí. Me da curiosidad y un poquito de miedo.
Jënpoj
Jam ëjts tsyäm kaxpo'kxën nkexy Xaamkëxp ja'ku Jënpoj tëë tuktuujk jëmëëjt t'akapety!!. Te'n ëjts amumtu'kjoojt ja Jënpoj ntamëtseky ku may xëë may jëmëëjt ja' ää ayuujk, ja' atom njënmä'äny jëts atom njuujkyáäjtë'n t'akäjpxpäkt jënë'n ayukjä'äyoojty.
RADIO COMUNITARIA JËNPOJ:
http://www.radiojenpoj.org/
RADIO COMUNITARIA JËNPOJ:
http://www.radiojenpoj.org/
domingo, 2 de agosto de 2009
Bitácora III
Ahora escribo desde San Isidro Huayapan (ver punto 17 en el mapa). A partir de San Miguel Quetzaltepec (punto 11) hicimos algunos ajustes a la ruta, nos dirigimos hacia el punto 12 (Santa Cruz Condoy) y de ahí hacia el punto 16 (San Juan Bosco Chuxnabán), de este último pueblo caminamos hacia el punto 13 (Santa Cruz Ocotal) para llegar a dormir a San Pedro Ocotepec (punto 14), nos quedamos ahí un día y después caminamos hacia San Juan Juquila Mixes (punto 15, de este pueblo proviene una gramatica del ayuujk del siglo XVIII). La útlima jornada que hicimos fue de Juquila hacia el pueblo en el que estoy, esa ruta no estaba contemplada originalmente en el mapa pero no me arrepiento de haberla hecho, al contrario, fue una de las caminatas más estimulantes, casi once horas en vereda y un río en medio. Hay que considerar que hicimos varias paradas, para comer, descansar y además estuvimos perdidos durante un ratote.
Aunque esta última jornada fue extenuante, las últimas caminatas no han sido tan largas e intensas como las de la parte baja, en general no hemos superado las ocho horas con todo y descansos. Los principales problemas son ahora el ataque masivo de zancudos, mi tobillo derecho que comienza a quejarse y el cansancio que ya deja sentir sus estragos. Pero por ahora voy a tomarme cuatro días de descanso que supongo ya eran necesarios, voy a participar en la SEVILEM (Semana de Vida y Lengua Mixes) en Santa Isabel la Reforma, así que de nuevo a las tierras bajas. Después, regreso a este punto para continuar la ruta. Gracias por todos los comentarios, recuerden que los leo con avidez y atención aunque por ahora no pueda responder.
Aunque esta última jornada fue extenuante, las últimas caminatas no han sido tan largas e intensas como las de la parte baja, en general no hemos superado las ocho horas con todo y descansos. Los principales problemas son ahora el ataque masivo de zancudos, mi tobillo derecho que comienza a quejarse y el cansancio que ya deja sentir sus estragos. Pero por ahora voy a tomarme cuatro días de descanso que supongo ya eran necesarios, voy a participar en la SEVILEM (Semana de Vida y Lengua Mixes) en Santa Isabel la Reforma, así que de nuevo a las tierras bajas. Después, regreso a este punto para continuar la ruta. Gracias por todos los comentarios, recuerden que los leo con avidez y atención aunque por ahora no pueda responder.
Suscribirse a:
Entradas (Atom)